Mardjan Seighali (58) is voorzitter van het Humanistisch Verbond. Ze groeide op in Iran en vluchtte naar Nederland. Met ijzeren discipline bouwde ze hier een bestaan op. Ze leeft intens mee met de revolutie in Iran: “De enige uitweg is dat het regime valt.”

Wanneer kwam u naar Nederland?

“Op 24 september 1990 kwam ik in Nederland aan. Ik kwam als politieke vluchteling met 2 kinderen. Mijn man bleek 9 maanden eerder in Nederland aangekomen.”

Wat was de reden van uw vlucht?

“Ik was na de Iraanse omwenteling van de Shah naar Khomeini een linkse sympathisant. Dat was in 1978, Iran veranderde snel. Het was het begin van het repressieve regime. Het valt een beetje te vergelijken met de situatie nu. Veel leeftijdsgenoten van mij kwamen in opstand tegen Khomeini. Ik zat 1,5 jaar in de gevangenis en liep toen levensgevaar. Ik was 17.”


Mardjan Seighali

Hoe verging het u hier?

“Ik heb vanaf het eerste moment in Nederland de vrijheid als heel fijn ervaren. Maar het ging niet vanzelf. Ik moest keihard werken om de taal te leren en om verder te komen. Als je vlucht, wil je graag vooruit. Maar die zware ballast van het verleden neem je altijd mee.

Ik heb met ijzeren discipline mijn doel bereikt. Dat was soms heel zwaar. Maar zonder die discipline kom je er niet. Ik ben erg gedreven. Dat komt door mijn verlangen naar vrijheid en rechtvaardigheid.”

U bent voorzitter van het Humanistisch Verbond. Wat doen jullie?

“We staan voor een vrije en humane samenleving. We komen in actie als keuzes over leven, liefde, denken en dood in gevaar komen. We staan voor de vrije keuze van de mens; voor vrijheid en zelfbeschikking. We zijn niet tégen religie, we zijn vóór vrijheid. Ik ben op aarde om iets te betekenen voor mijn medemens. Daarvoor staat het Humanistisch Verbond. Het is levensbeschouwelijk vanuit de mens.”

Masha Amani werd op 16 september in Iran aangehouden en stierf. Wat gebeurde er?

“Ze werd aangehouden omdat ze haar hoofddoek niet droeg volgens de voorschriften. Ze hebben haar aangehouden en mishandeld in de politiebus. Door die mishandeling is ze overleden. Dit is niet voor het eerst gebeurd en ook niet voor het laatst. Masha Amani staat symbool voor de huidige revolutie.”

Masha Amani

Waarom begonnen de protesten juist nu?

“Er zijn al lang grote en kleine protesten. Het begon voor corona, maar niet zo intensief als nu. Het is al lang gaande. Het komt omdat de mensen het water aan de lippen staat. De Iraniërs komen op voor hun rechten en vrijheden.”

Hoe denkt u dat het verder gaat?

“Ik ben hoopvol. En dat is geen illusie of cliché. Mensen willen het regime echt wegkrijgen. Ze roepen: ‘Vrouw, leven, vrijheid!’ De mannen, jongens en vaders sluiten zich aan bij hun vrouwen, dochters en moeders. Er zijn wereldwijd demonstraties. Ik kom net van een enorme demonstratie in Berlijn.

Het einde van het regime nadert, maar het is niet morgen voorbij. Je ziet hoe hardhandig ze de demonstranten aanpakken. De regering zit als een kat in het nauw. Europa moet nu niet zwijgen. Iedereen heeft een morele plicht om mee te doen. Dit is het begin van het einde van het regime.”

Studenten in opstand. Foto: Wikimedia/Darafsh

Wat betekent dit voor Amsterdam?

“Ik ben blij dat de gemeente Amsterdam op het Filmmuseum Eye de naam en foto van Masha Amani heeft afgebeeld. En 3 weken geleden protesteerde ik mee op de Dam. In een situatie als deze kun je nooit genoeg doen. Maar er is beperkt aandacht voor omdat de wereld voor meerdere uitdagingen staat, zoals de oorlog in Oekraïne en de stijgende energieprijzen. En mensen begrijpen vaak niet wat er precies in Iran gebeurt. Het gaat nu niet om protesten, maar om een revolutie.”

Wat betekent dit voor u?

“Het toont dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Vrijheid geeft ons de plicht om verantwoordelijkheid te nemen. Internationaal is het ook belangrijk. Als het rustig wordt in Iran, heeft dat een positief effect op Irak, Afghanistan, Syrië en de rest van de wereld. En er is maar één weg: afscheid van de dictatuur. Ik verlang ook naar gerechtigheid.”

Waarom is de hoofddoek zó belangrijk?

“Het gaat niet om het niet dragen. Het gaat erom dat het móet; het is een symbool van onderdrukking. Mijn moeder werkte als verslaggever voor de pers. Toen zij van het regime een hoofddoek moest dragen, wilde ze dat niet. De eerste demonstratie waar ik met mijn moeder heenging, was tegen de hoofddoek. Er is al 44 jaar verzet in Iran.

De mannen volgen in Iran de vrouwen bij het protest. Nu krijgt de staat een vuist van de bevolking in het gezicht. Het gaat erom dat het regime 80 miljoen mensen gijzelt.

Er zijn zóveel doden gevallen, mensen gemarteld, zoveel dierbaren gestorven. Er is ook veel pijn bij de Nederlandse Iraniërs. Een stille tocht door een grote stad in Nederland zou mooi zijn. Amsterdam kan als wereldstad niet achterblijven, vind ik. Er wonen veel Iraniërs van de Iraanse Diaspora in Amsterdam. En veel andere vluchtelingen voelen zich met hen verwant. We leven allemaal tussen hoop en vrees.

We betalen een hoge prijs. Zo mocht ik niet bij de uitvaart van mijn ouders zijn. Er is maar één uitweg: dat het regime valt.”

Meer weten

Bron